Mon08212017

Last update07:30:20 PM GMT

Back Rubrieken Interviews Aanval op de literaire vrijheid

Aanval op de literaire vrijheid

Rellen in Bosnië-Herzegovina rond De Boodchapper van Kader Abdollah

Kader_Abdolah


Ongeveer een jaar geleden voerde ik een kleine polemiek met de leden van een Bosnische vereniging hier in Nederland. Zij deden toen via e-mail een oproep voor hulp bij de bouw van een heilig huis ergens in Nederland.

Voor de gelovigen uit mijn geboorteland was dat een goed initiatief, dacht ik meteen. Maar ik vond het vreemd dat de schrijvers de e-mail met een religieuze groet eindigden omdat ik op de lange lijst van e-mailadressen ook veel namen zag waarvan ik wist dat ze geen aanhanger van de betreffende religie waren, zoals ikzelf: ik ben een Bosnische Serviër van afkomst, maar ben ik om die reden ook vanzelfsprekend Servisch-Orthodox, terwijl ik als atheïst maar sporadisch, als toerist, naar een kerk of een moskee ga? En er zijn meer zoals ik.

In mijn korte antwoord aan de schrijvers merkte ik dit voorzichtig op; ik wilde beslist niet dat ze zouden denken dat ik tegen die actie was. Tot mijn stomme verbazing kreeg ik echter binnen enkele dagen tientallen boze reacties van mijn ex-landgenoten, mensen die net als ik tijdens de oorlog in het voormalig Joegoslavië hiernaartoe zijn gevlucht. Ze voelden zich zeer gekwetst door mijn opmerking. Ik werd bestempeld als 'provocateur', 'oude communist', zelfs als 'atheïstische vijand' van hun religie! Anderzijds stonden zonder dat ik daarom had gevraagd enkele mij onbekende mensen op die mij verdedigden, leden van dezelfde religieuze gemeenschap die ik met mijn opmerking zou hebben aangevallen. Dat laatste maakte me blij: het gaf me het gevoel dat ik niet alleen stond en dat ik niets, maar dan ook helemaal niets verkeerd had gedaan.

Dit voorval schoot mij deze dagen te binnen toen ik dacht aan de recente aanvallen op de roman De Boodschapper van Kader Abdolah in Bosnië-Herzegovina. De roman werd anderhalf jaar geleden door mij vertaald en gepubliceerd. Aanvankelijk waren er bijna geen reacties op die mooie uitgave van de uitgever Buybook uit Sarajevo. Het leek toen of de critici door het gevoelige thema – het leven van de profeet Mohamed ‒ bang waren om over dit prachtige, in Nederland en internationaal zo goed ontvangen roman te schrijven. En dat terwijl de auteur in het korte woord vooraf expliciet zegt dat zijn werk fictie betreft en dat het geen historische document is.

Enfin, de bedoeling van de roman, samen met Kader's 'vertelling' van een gedeelte uit de Koran, was juist die belangrijke onderdelen van de islamitische religie- en cultuurgeschiedenis dichterbij de Westerse lezer te brengen, de steeds grotere kloof tussen de twee 'werelden' te proberen wat kleiner te maken. Kader Abdolah doet dat sowieso al jaren met zijn prachtige romans zoals De reis van de lege flessen, Spijkerschrift en Het huis van moskee. De Boodschapper is inmiddels een internationaal succes geworden en in vele talen vertaald.

Enkele weken terug kreeg ik van uitgeverij Buybook echter te horen dat de auteur en zijn roman in Sarajevo het doelwit van vele 'boze lezers' zijn geworden. Dat hij, net als ik na die opmerking over de ongepaste religieuze groet, van alles naar zijn hoofd geslingerd krijgt. De aanleiding voor deze frontale aanval op de literaire vrijheid was een zeer tendentieuze recensie in een islamitische krant uit Sarajevo, Preporod (De Herleving). Daar schrijft een nogal onbekende criticus op een ongekend scherpe en ongegronde manier over het werk van Kader Abdolah. Zijn 'argumentatie' in die tekst is bij vlagen zo ongegrond en slecht beargumenteerd dat ik mij afvraag of de man De Boodschapper überhaupt wel gelezen heeft. Wat nog erger dan de tekst zelf is: hij eindigt zijn tekst met de oproep aan de gelovigen om de roman totaal te negeren en via e-mails druk op de uitgeverij uit te oefenen om hem uit de boekhandel terug te halen! En dat hebben zijn lezers dus gedaan. 'Keurig.' Massaal.

Uit de mails die ik via de uitgeverij in handen gekregen heb, kan ik met zekerheid concluderen dat veel van de correspondenten de roman van Kader niet gelezen hebben. Mensen die zo slecht schrijven, lezen toch geen literatuur, mag ik toch aannemen. Zo veel taal- en schrijffouten, zo'n slechte stijl, zelfs krant is voor hen te veel! Ik denk daarom dat ze ook die recensie niet gelezen hebben. Heeft iemand het hen misschien ingefluisterd? Aan de e-mailadressen zie ik dat de 'lezers' meestal in het buitenland wonen, in de Bosnische diaspora dus. Zijn dat misschien dezelfde mensen die zich toen door mij aangevallen voelden?

Ook de mensen van Buybook hebben onlangs dreigbrieven gekregen. Met de meest serieuze ervan als schriftelijk bewijs in de hand heeft de redacteur van Buybook aangifte gedaan bij de plaatselijke politie.

Als vertaler van De Boodschapper en ander 'werk van Kader kan ik alleen zeggen dat ik de roman prachtig vind, omdat de Boodschapper, de profeet Mohammed, erin als mens van bloed en vlees wordt neergezet: een grote historische figuur en leider, maar toch ook een mens; minnaar en krijgsheer; politicus en heerser; winnaar en soms – waarom niet – twijfelaar. Iemand die, net als ieder ander, in zijn leven meevallers en tegenslagen kende. Dat vind ik nu juist de meest indrukwekkende kant van de roman.

En dat wilde ik graag even zeggen, als vertaler en liefhebber van Kaders werk. Zodat iedereen, en vooral de schrijver zelf, weet dat hij niet alleen staat. Net zoals ik niet alleen was toen ik voor een kleine, onschuldige opmerking over een misplaatste religieuze groet hard werd aangevallen. Want als bruggenbouwer en uitstekend schrijver kan Kader Abdolah nooit een "verrader" zijn, of de vijand van welke religie dan ook.

Klik hier om een interview te lezen met Kader Abdollah door Goran Saric...

Ze bespreken dat de gevoelens van de familie zijn allemaal verschillend met inbegrip van paard en dat we niet moeten vergelijken en allemaal hetzelfde cialis en de plaats waar je kunt cialis kopen verschillend.

contact

Reacties en inzendingen
ex Ponto is een uitgave van On File, Associatie van vluchtelingjournalisten en schrijvers
ex Ponto is mede mogelijk gemaakt door:
Logo_Ministerie_OCW Logo_Democratie_en_Media Logo_StimuleringsFonds_voordePers
 

Colofon

ex Ponto

is een journalistiek magazine dat op internet verschijnt. Het merendeel van de artikelen wordt door vluchteling-journalisten en andere migranten geschreven. Met Nederlandse journalisten als gast.

 


ovidiusex Ponto

In 8 na Chr. verbant de Romeinse keizer Augustus de dichter Ovidius naar het verre Tomi (het huidige Constança in Roemenië) aan de Zwarte Zee, in de provincie Pontus. Ovidius schrijft daar zijn bekende Epistulae ex Ponto (Brieven uit de Zwarte Zee). Deze bundel bevat poëtische verzoekschriften die hij naar vrienden en invloedrijke Romeinen schreef om voor hem bij de keizer te bemiddelen om in zijn lotsbestemming te herzien. Ex Ponto is in de geschiedenis door verschillende schrijvers gebruikt als metafoor voor ballingschap.