Mon08212017

Last update07:30:20 PM GMT

Back Interview
Interview
14 May 2012
by Redactie - 
Gepubliceerd in Interview

Ter gelegenheid van de vertaling van In Europa in het Bosnisch is Geert Mak onlangs een paar dagen naar Sarajevo gereisd. Vlak voor zijn vertrek sprak hij met Goran Saric. Dat was voor de val van de Nederlandse regering. Enkele dagen later, op de boekenbeurs in Sarajevo, is de vertaling van In Europa in concurrentie van meer dan 200 uitgeverijen uit Bosnië, Kroatië, Servië en Montenegro tot de vertaling van het jaar uitgeroepen.

Uw boek is wereldwijd enorm succes geworden: verkocht in meer dan 500.000 exemplaren, vertaald in vele talen… Heeft het enorme succes van het boek ook een grote impact op uw leven gehad?

Eerst wil ik iets over Sarajevo zeggen. Er heeft onlangs een grote herdenking plaatsgevonden met 20 duizend rode stoelen – voor ieder burgerslachtoffer uit Sarajevo in de oorlog één stoel. Via mijn contacten weet ik vrij veel over de nieuwste ontwikkelingen in die regio. De laatste keer dat ik er ben geweest was vlak na de oorlog in 1999 en ik ben heel benieuwd hoe Sarajevo nu er uit ziet. Ik heb wel de indruk dat Sarajevo meer een eenzijdige stad is geworden. De kracht van steden zoals Sarajevo, Amsterdam of Istambul is altijd geweest dat zij gemengd zijn: de dynamiek die men krijgt op de plekken waar meerdere culturen met elkaar botsen en samenwerken. Dat heeft altijd iets heel bijzonders als resultaat. Ik begreep dat in het begin van oorlog veel Bosniaks, Serviërs en Kroaten samen gevochten hebben voor het behoud van dat unieke Sarajevo. Het was volgens mij dan ook geen toeval dat een van de eerste doelen van de Serviërs de Nationale bibliotheek in Sarajevo was. Het was één van de belangrijkste symbolen van het gezamenlijke verleden van Bosnië en Herzegovina. Ik vind het jammer, maar ik vrees dat op dit vlak de oorlog verloren is. Dat maakt mij droevig, want zo haal je het hart uit de stad. Ik ben echter nog steeds heel benieuwd naar de stad. Misschien klopt mijn vrees niet, wie weet?

Ik heb in Sarajevo gestudeerd en ik hou van de stad. Naar mijn ervaring is de stad zeker meer gesegregeerd, eenzijdiger, maar zij heeft nog niet alles van die dynamiek verloren. Er zijn nog steeds veel mensen die het beeld en gevoel van Sarajevo als een moderne, dynamische stad in hun hart dragen.

Uw vraag was wat het succes met mij gedaan heeft. Ik ben altijd de journalist gebleven. Alleen, na een dergelijk succes komen allerlei rare krachten op jou af. Je probeert gewoon normaal te blijven. Het is natuurlijk fantastisch, maar het is nooit mijn doel geweest beroemd te worden. Mijn uitgever was heel tevreden met het boek, maar wij dachten dat het – zo dik en omvangrijk – nooit vertaald zou worden. Zo zie je maar. Dit is geloof ik al de 20e vertaling van In Europa. De laatste is onlangs in Zuid Korea verschenen.

U schrijft gedetailleerd over de oorlog in ex-Joegoslavië. Hoe heeft u al die gegevens verzameld?

Er waren niet veel bronnen over die tijd, ik moest de kleine brokjes informatie bij elkaar sprokkelen. Mijn beste bron was een Servische jongen die vrij neutraal is gebleven. Hij is heel vaak in Bosnië geweest. Ik had ook heel veel contact met de bekende Servische regisseur Želimir Žilnik die altijd in de oppositie in Servië heeft gezeten. Ik moet zeggen dat ik ook in Bosnië een paar goede, verstandige mensen als bron van informatie heb gehad. Het was echt zoeken en tasten. Als ik nu opnieuw zou beginnen zou ik waarschijnlijk heel andere bronnen moeten vinden.

Uw boek gaat natuurlijk niet alleen over de Balkan. Voor mij zijn uw standpunten over het huidige Europa zeer interessant. Op een plek noemt u de EU “Europa van twee snelheden”. Wat bedoelt u hiermee?

Ons continent bestaat uit heel verschillende economieën. In de EU brengt jij zo een land als Roemenië samen met een land als, bijvoorbeeld, Duitsland. Vreemd genoeg dat proces van samen-brengen en dichter bi elkaar komen lijkt redelijk goed te gaan. In het begin was men meer gefocust aan mogelijke problemen tussen oost en west. Nu lijkt veel meer probleem dat wij heel veel verschillende culturen bij elkaar hebben samengebracht. Het heeft niet veel te maken of iemand katholiek, protestant of moslim is. Veel belangrijker is bijvoorbeeld de houding tegenover de staat. Daar hebben wij binnen de EU echt diepe verschillen. Er zijn serieuze voorstellen in Frankrijk voor de pensioen met de 60e, terwijl wij hier zonder veel mopperen werken tot de 67e accepteren. Die verschillen komen vooraal nu in de tijden van financiële crisis sterk boven water.

Wat vindt u van de huidige economische crisis in Europa?

Op dit moment proberen de noordelijke staten, met Duitsland, Nederland en Finland voorop, aan het zuiden iets op te leggen wat volgens mij zeker niet de absolute waarheid is. Weet u, legioenen economen zeggen dat in tijden van economische crisis (kapot)bezuinigen helemaal niet verstandig is. In sommige Europese landen wordt het als het 11e God’s gebod beschouwd. Daar geloof ik dus niet in. Bovendien is die manier van je wil doordrukken niet democratisch. Mede daardoor zit Europa op dit moment in een hele gevaarlijke fase van de eigen ontwikkeling.

U trekt de parallel met de sfeer in Europa nu en die van net voor de Eerste Wereld Oorlog.

Inderdaad. Toen de aanslag op Franz Ferdinand in 1914 in Sarajevo plaatsvond, kon niemand voorzien dat het zulke grote gevolgen zou hebben. Nu, in tijden van economische crisis, gedragen veel mensen zich alsof er niets aan de hand is. Het diepere parallel is dat, als je de Europese eenwording loslaat, je gevaar loopt terug te vallen op het Europa zoals het voor 1914 bestond: een vrij chaotische ordening van allerlei risico’s voor nieuwe conflicten. Europa heeft moed nodig om naar nieuwe oplossingen voor de economische crisis te gaan zoeken, en niet alleen de “mantra’s” over het grote bezuinigen te herhalen. Europa moet durven zoeken. De Duitsers hebben de neiging om zich alleen vast te bijten in de oude economische “recepten” tegen de crisis.

Wat is de rol van Nederland daarin?

Nederland kan een mooie brug slaan tussen veel verschillende landen. Dat hebben wij in de geschiedenis al vaker gedaan, daar zijn wij goed in. De huidige Nederlandse regering is helaas erg met zichzelf bezig. Dat is de tragiek van het huidige Nederland. Nederland gedraagt zich alsof zij een klein Zwitsers bergdorp is. Wij zijn nu “goed bezig” om veel kansen te verprutsen. Tot voor kort beschouwden wij een staatstekort van 3 procent als de heilige norm. Nu zitten wij zelf in de puree met 4,5 procent! Wat nu?

Ik denk dat veel mensen in ex-Joegoslavië een fase hebben gehad dat zij niet trots waren op hun eigen land. Nu zitten wij in Nederland, wat mij betreft, in een dergelijke fase. Natuurlijk heeft Nederland niet de Balkan mentaliteit. Er zijn veel verschillen tussen de omstandigheden in onze landen, maar de situatie hier is zeer zorgwekkend.

Uw nieuwe boek gaat over Amerika, de VS. Kunt u hierover iets meer vertellen?

Dat is opnieuw een groot project. Het boek zal ongeveer 800 bladzijden beslaan. Ik heb de weg die John Steinbeck maakte in 1960 gevolgd. Ik kijk naar het huidige Amerika met zijn ogen, maar ook met Europese ogen. Wat zijn de overeenkomsten en de verschillen met die tijd. Kunnen wij op basis daarvan iets meer weten over de toekomst van Amerika en van ons allemaal? Er is een interessant voorbeeld. In Europa zijn wij al langzamerhand gewend geraakt dat er mindere tijden komen. Voor een doorsnee Amerikaan is dat ondenkbaar. Zij zijn namelijk het land van de “eeuwige vooruitgang”! Maar, met de komst van de nieuwe wereldmachten, China, India enz. zitten zij nu ook in een lastig parket. Dat is een hele fundamentele geloofbreuk. Een groot deel van de Amerikanen gaat hier nuchter mee om. Maar de andere helft vervalt bijna in de magie: “God heeft ons verlaten! Wij moeten nog strenger in Hem geloven!” Laten we het zo zeggen: Amerika kan als kat in het nauw rare sprongen maken.

Nog een fundamentele verandering is dat Europa steeds meer de nieuwe partners opzoekt. Amerika blijf voor ons de leuke, oude oom, maar onze belangen gaan steeds meer naar China, India, Japan enzovoort. Amerika is nu maar één van de machtigste landen in wereld, niet de enige.

Wij leven dus in historisch heel interessante tijden?

Fijn dat u dat zegt. In China bestaat een vloek die luidt: “Ik wens je een leven in interessante, spannende tijden!”

Bij ons in Bosnië zegt men: ik wens je journalisten van het CNN thuis! Zij komen namelijk bijna altijd gepaard met grote ellende.

Prachtig. Dat wist ik niet. Ziet u nu zelf niet hoe klein de wereld eigenlijk is?!

Wat is volgens u de toekomst van de landen die zijn voortgekomen uit ex-Joegoslavië?

Kroatië staat voor de deur van de EU, maar Servië, Montenegro en Bosnië  bevinden zich ook in het hart van Europa. Het zou buitengewoon onlogisch zijn als zij in welke vorm dan ook geen deel van de EU zouden worden. De EU is en blijft de garantie voor een sterker, beter Europa. Al deze landen horen er ongetwijfeld ook bij. Dat kan vanwege de crisis nog even duren, maar het kan niet anders dat ze erbij zullen komen.

 

G o r a n   S a r i ć

 


Geert Mak (Vlaardingen, 1946) is bekende Nederlandse journalist, publicist en historicus. Zijn bekendste boeken zijn Hoe God verdween uit Jorwerd, De eeuw van mijn vader, Een kleine geschiedenis van Amsterdam en natuurlijk In Europa: reizen door de twintigste eeuw. Het boek wordt een bestseller met meer dan een half miljoen verkochte exemplaren.

Veel mensen kennen Geert Mak van de televisieserie In Europa, die werd gemaakt naar aanleiding van het gelijknamige boek. Het omvat een reisverslag voor het continent, vol historische elementen en gesprekken met -alweer- ooggetuigen.

Mak is een fanatiek voorvechter van vrijheid, openheid en tolerantie. Zo schreef hij na de moord op Theo van Gogh twee pamfletten tegen 'de handelaren in angst'.

20 Jan 2012
Gepubliceerd in Interview

KonstantinaNarcis Zohrehnassab: Since Turkey occupied the north of Cyprus in 1974, the Turkish Cypriot and Greek Cypriot communities have been separated by the so-called Green Line.

29 Dec 2011
by Dominique Snip - 
Gepubliceerd in Interview

Vamba_SherifDominique Snip: Vamba Sherif vertelt het verhaal van een Nederlander die in aanraking komt met asielzoekers. Zij delen de bloedige conflicten in hun geboorteland die hen naar Nederland bracht. Wie de daders en slachtoffers zijn, is niet altijd goed te onderscheiden.

23 Dec 2011
by Goran Saric - 
Gepubliceerd in Interview

Kader_AbdolahGoran Saric: Ongeveer een jaar geleden voerde ik een kleine polemiek met de leden van een Bosnische vereniging hier in Nederland. Zij deden toen via e-mail een oproep voor hulp bij de bouw van een heilig huis ergens in Nederland.

05 Dec 2011
Gepubliceerd in Interview

Dancing_Edge_PosterNarcis Zohrehnassab: The third Dancing on the Edge festival, featuring contemporary dance and theatre performances from the Middle East and North Africa, will take place from the 6th to the 17th of December in five Dutch cities: Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Groningen and The Hague. The artistic director of the festival, Gary Feingold, is a Jewish former dancer from Los Angeles who has lived abroad for 30 years. He had originally envisioned a festival featuring Israeli and Palestinians performers, but instead it's become a showcase for Middle Eastern arts and culture and an opportunity to acquaint European audiences with the many interesting developments in the performing arts that are taking place in the region.

22 Nov 2011
Gepubliceerd in Interview

Alan_YadegariayanNarcis Zohrehnassab: Alan Yadegariayan is an Iranian-Dutch artist and theatre director. Recently, he's also been busy writing. He does not want to be seen as a political activist on the stage, but he likes political performances. "What's important to me is to engage the public with social issues and share some understandings." His life changed completely after the Islamic revolution in 1979 in Iran. This is his story.

04 Nov 2011
by Dominique Snip - 
Gepubliceerd in Interview

Tahmina_AkefiDominique Snip: Tahmina Akefi (1983) is journalist en schrijver. In de jaren negentig, toen deburgeroorlog in Afghanistan uitbrak, vluchtte ze met haar familie naar Nederland. In 2009 ging ze voor het eerst weer terug en schreef 'Geen van ons keek om'.

01 Oct 2011
Gepubliceerd in Interview

Coffee_cup_churchNarcis Zohrehnassab / Amorgos: Greece's economy is set to shrink in 2012, for the fourth year in a row, and analysts predict the country's debt burden could rise to 190 percent of its GDP by next year. Although the Greek government has implemented stringent austerity measures, cut pensions and salaries and raised taxes, European leaders have had to acknowledge that their efforts so far have not been sufficient. Athens announced that it would lay off 50,000 public sector workers and reduce salaries and pensions further. For ex Ponto magazine Narcis Zohrehnassab talked to Greek citizens about the impact of the economic crisis on their lives.

Pagina 1 van 2

contact

Reacties en inzendingen
ex Ponto is een uitgave van On File, Associatie van vluchtelingjournalisten en schrijvers
ex Ponto is mede mogelijk gemaakt door:
Logo_Ministerie_OCW Logo_Democratie_en_Media Logo_StimuleringsFonds_voordePers
 

Colofon

ex Ponto

is een journalistiek magazine dat op internet verschijnt. Het merendeel van de artikelen wordt door vluchteling-journalisten en andere migranten geschreven. Met Nederlandse journalisten als gast.

 


ovidiusex Ponto

In 8 na Chr. verbant de Romeinse keizer Augustus de dichter Ovidius naar het verre Tomi (het huidige Constança in Roemenië) aan de Zwarte Zee, in de provincie Pontus. Ovidius schrijft daar zijn bekende Epistulae ex Ponto (Brieven uit de Zwarte Zee). Deze bundel bevat poëtische verzoekschriften die hij naar vrienden en invloedrijke Romeinen schreef om voor hem bij de keizer te bemiddelen om in zijn lotsbestemming te herzien. Ex Ponto is in de geschiedenis door verschillende schrijvers gebruikt als metafoor voor ballingschap.